Ana sayfa/Kaynaklar
Sektörün işine yarayan şeyler.
Destek takvimi, başvuru rehberleri ve terim sözlüğü. Bunlar satış malzemesi değil; müşterimiz olmasanız da kullanabileceğiniz kaynaklar. Düzenli güncelliyoruz.
Kalıcı kaynak
Su ürünleri destek ve hibe takvimi
Su ürünleri işletmelerini doğrudan ilgilendiren programlar ve başvuru dönemleri. Bir çağrı açıldığında ya da kapandığında burayı güncelliyoruz.
Son güncelleme: 21 Ağustos 2026
| Program | Kapsam | Destek | Durum |
|---|---|---|---|
| IPARD III | Su ürünleri işleme ve pazarlama yatırımları | Geri ödemesiz hibe, %50–70 | 11. çağrı kapandı. Başvurular 13 Temmuz 2026’da, fiziki teslim 20 Temmuz 2026’da sona erdi. Çağrı bütçesi 30 milyon avro. Sonraki çağrı beklenıyor. |
| Kırsal kalkınma yatırımları (KKYDP) | Üretim tesisi kurulumu, kapasite artırımı, makine-ekipman | Geri ödemesiz hibe, %50–70 | Çağrı dönemine göre değişir; ilanlar yıl içinde yayımlanır |
| Yetiştiricilik destekleri | Tür bazlı üretim desteklemesi | Kilogram başına birim destek | 2024–2026 dönemine ilişkin usul ve esaslar belirlendi. SUBİS kaydı ve yetiştiricilik belgesi zorunlu. |
| TÜBİTAK 1507 | KOBİ Ar-Ge başlangıç projeleri | Azami 3.000.000 TL proje bütçesi; ilk beş projede %75 oranında hibe | 2026 yılı 2. çağrısı Temmuz 2026’da açıldı |
| KOSGEB | İşletme geliştirme ve dijitalleşme | Program bazında değişir | KOBİ statüsü ve veri tabanı kaydı ön koşul |
| Yatırım teşvik belgesi | Makine-ekipman alımları | Vergi ve sigorta primi avantajları | Yıl boyu başvuruya açık |
Bu tabloya güvenmeden önce
Program içerikleri, oranlar ve takvimler sık değişiyor. Buradaki bilgiler yönlendirme amaçlıdır; bağlayıcı olan ilgili kurumun yayımladığı güncel çağrı ilanı ve tebliğdir. Kendi durumunuz için uygunluk kontrolü isterseniz ücretsiz yapıyoruz.
Başvuru öncesi bilinmesi gerekenler
IPARD ve su ürünleri
IPARD, Avrupa Birliği ve Türkiye eş finansmanıyla yürütülen bir kırsal kalkınma programı. Su ürünleri tarafında işleme ve pazarlama yatırımları destekleniyor: işleme tesisi kurulumu, modernizasyon, soğuk zincir ve depolama yatırımları.
Kim başvurabilir: ilgili kapasite ve belge şartlarını karşılayan gerçek ve tüzel kişiler. Başvuru öncesi tesisin kayıt ve onay durumunun düzgün olması gerekiyor — en sık takılınan yer burası.
Dikkat: hibe geri ödemesizdir ama izleme dönemi boyunca üretim, satış ve istihdam kayıtlarının düzenli tutulması istenir. Bu yük başvurunun kendisinden uzun sürer; kayıt düzeni baştan kurulmalıdır.
Kırsal kalkınma yatırımları (KKYDP)
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülen program; su ürünleri yetiştiriciliği ve işleme yatırımları kapsam içinde. Tesis kurulumu, kapasite artırımı ve makine-ekipman alımları için geri ödemesiz destek sağlanıyor.
Süreç: çağrı ilanı → başvuru → değerlendirme → yerinde inceleme → sözleşme → yatırımın gerçekleştirilmesi → hakediş.
En sık hata: yatırıma sözleşme öncesinde başlamak. Uygun harcama, sözleşme tarihinden sonra yapılan harcamadır; erken başlayan yatırım kalemi hibe dışı kalabilir.
Yetiştiricilik destekleri ve SUBİS
Su ürünleri yetiştiricilik belgesine sahip ve Su Ürünleri Bilgi Sistemi’ne (SUBİS) kayıtlı yetiştiricilere tür bazlı üretim desteklemesi yapılıyor. Alabalık, sazan ve midyenin yanı sıra çok sayıda “yeni tür” de kapsamda: mersin, kalkan, fangri, mercan, sinagrit, lahoz, sarıağız, sarıkuyruk, trança, yayın, tilapya, kerevit, karides ve diğerleri.
Ön koşullar: geçerli yetiştiricilik belgesi, SUBİS kaydı ve üretimin entansif koşullarda yapılması.
Pratik not: desteğin dayandığı üretim ve satış kayıtlarının resmî beyanlarla tutarlı olması gerekiyor. İki kaydın ayrışması, en sık yaşanan sorun.
KOSGEB ve TÜBİTAK
KOSGEB işletme geliştirme ve dijitalleşme odaklı programlar yürütüyor. KOBİ statüsü ve KOSGEB veri tabanı kaydı ön koşul; bu kayıt yapılmadan başvuru mümkün olmuyor.
TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge başlangıç projelerini destekliyor: azami 3.000.000 TL proje bütçesi ve KOBİ’lerin ilk beş projesinde %75 oranında hibe (en az ikisinin ortaklı başvuru olması koşuluyla). 2026 yılının ikinci çağrısı Temmuz 2026’da açıldı.
Kime uygun: yeni bir üretim yöntemi, tür ya da teknoloji geliştiren işletmeler. Standart tesis yatırımı bu programların konusu değildir.
Su ürünleri terimleri
Sektöre yeni girenler, finans ekipleri ve yazılım tarafındakiler için. Tanımlar işletme pratiğine göre yazıldı, sözlük tanımına göre değil.
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Biyokütle | Bir kafes ya da havuzdaki canlı balığın toplam ağırlığı. Adet × ortalama gramaj ile tahmin edilir; boylama yapıldıkça düzeltilir. |
| Boylama | Balıkların örneklenip tartılması ve gerekirse boy gruplarına ayrılması. Biyokütle tahmininin doğruluğu buna bağlıdır. |
| FCR (Yem dönüşüm oranı) | Bir kilogram canlı ağırlık artışı için tüketilen yem miktarı. Düştükçe iyidir. Maliyetin en belirleyici tek göstergesi. |
| SGR (Özgül büyüme hızı) | Balığın günlük yüzdesel büyüme hızı. Sıcaklık, yem ve sağlık durumuna göre değişir. |
| Parti | Birlikte yönetilen ve birlikte izlenen balık grubu. Genelde bir yavru sevkiyle açılır, hasatla kapanır. |
| Lot | İzlenebilirlik amacıyla tanımlanan ürün grubu. Bir partiden birden fazla lot çıkabilir; ihracatta lot bazlı kayıt esastır. |
| Kafes | Denizde ağ ve yüzdürücüden oluşan üretim birimi. Çember ya da kare olabilir; hacim ve derinliği stoklama kapasitesini belirler. |
| Havuz | İç su tesislerinde beton ya da toprak üretim birimi. Su debisi ve yenilenme hızı kritik parametredir. |
| Kuluçkahane | Yumurtadan yavru elde edilen tesis. Damızlık, kuluçka, larva ve yavru aşamalarını kapsar. |
| Damızlık | Yumurta ve sperm alınmak üzere ayrılan olgun balık sürüsü. |
| Yavru | Büyütme tesisine sevk edilecek olgunluğa gelmiş genç balık. Sevkiyatı nakil belgesiyle yapılır. |
| Stoklama yoğunluğu | Birim su hacmine düşen balık miktarı (kg/m³). Yüksek yoğunluk büyümeyi ve sağlığı olumsuz etkileyebilir. |
| Entansif yetiştiricilik | Balığın tamamen dışarıdan verilen yemle, yüksek yoğunlukta ve kontrollü koşullarda üretilmesi. |
| Mortalite | Belirli bir dönemdeki ölüm miktarı ve oranı. Ani artış hastalık, oksijen düşüşü veya stres göstergesidir. |
| Çözünmüş oksijen | Sudaki oksijen miktarı (mg/L). Sıcaklık arttıkça düşer; kritik eşiğin altında ölüm başlar. |
| Hasat planı | Hangi partinin ne zaman, hangi boyda ve hangi miktarda hasat edileceğinin planı. Biyokütle tahminine dayanır. |
| Fire | İşleme sırasında kaybedilen ağırlık. Baş, iç organ ve kılçık ayrımından kaynaklanır. |
| Randıman | Girdi ağırlığının ne kadarının satılabilir ürüne dönüştüğü. Firenin tersi olarak okunur. |
| Üretim emri | İşleme tesisinde hangi lottan hangi ürünün ne miktarda üretileceğini tanımlayan kayıt. |
| İleri iz sürme | Bir hammadde ya da yem partisinden etkilenen tüm ürünlerin ve gittikleri müşterilerin bulunması. |
| Geri iz sürme | Elde bulunan bir ürünün hangi partiden, hangi kafesten ve hangi girdilerden geldiğinin bulunması. |
| Geri çağırma | Piyasaya sürülmüş bir ürünün güvenlik gerekçesiyle toplatılması. Tatbikatı düzenli yapılır ve süresi ölçülür. |
| HACCP | Gıda güvenliği tehlikelerini önceden belirleyip kontrol altına alan sistem. İşleme tesislerinde zorunludur. |
| Kritik kontrol noktası | HACCP planında, kontrol edilmediğinde gıda güvenliğini doğrudan tehlikeye atan aşama. |
| Soğuk zincir | Ürünün hasattan tüketiciye kadar kesintisiz uygun sıcaklıkta tutulması. Kaydı ihracatta talep edilir. |
| Sağlık sertifikası | İhraç edilen su ürününün insan tüketimine uygun olduğunu gösteren resmî belge. |
| Menşe şahadetnamesi | Ürünün hangi ülkede üretildiğini belgeleyen evrak. Gümrük işlemlerinde ve tarife uygulamalarında kullanılır. |
| Nakil belgesi | Canlı balık ya da su ürününün bir yerden bir yere taşınmasında düzenlenen resmî belge. |
| SUBİS | Su Ürünleri Bilgi Sistemi. Yetiştiricilik kayıtlarının tutulduğu Bakanlık sistemi; desteklemeler için kayıt zorunludur. |
| Yetiştiricilik belgesi | Su ürünleri yetiştiriciliği yapabilmek için alınması gereken resmî belge. Kapasite ve tür bilgisi içerir. |
Sonraki adım
Bu kayıtların hepsini elle tutmak zorunda değilsiniz.
Sözlükteki terimlerin çoğu bir kaydı işaret ediyor: yem sevki, boylama, mortalite, lot, fire, belge. Bunlar tek bir sistemde tutulduğunda hem denetim hem destek başvurusu kendiliğinden kolaylaşıyor.
Yirmi dakikalık süreç teşhisinde hangi kaydın nerede tutulduğunu birlikte çıkarıyoruz.
Randevu talep et Modülleri incele